2026-09-10

บิลค่าข้อมูลที่ใช้เทรน AI เริ่มถูกเรียกเก็บ 1.5 พันล้านดอลลาร์ เล่มละ 3,000 ดอลลาร์ และคดีที่ยังไม่จบ

#ข่าว AI#ลิขสิทธิ์#Anthropic#OpenAI#ข้อมูลเทรน

ตลอดสองสามปีที่ผ่านมา คำถามว่า AI เอาข้อมูลมาจากไหน และเจ้าของข้อมูลได้อะไรบ้าง เป็นการถกเถียงเชิงหลักการที่ไม่มีตัวเลขกำกับ ปี 2026 คำถามนี้เริ่มมีคำตอบเป็นจำนวนเงินที่จ่ายจริง และเงินก้อนนั้นกำลังทยอยถึงมือคนรับอยู่ในเวลานี้

ทำไมถึงมีคดีนี้ตั้งแต่แรก

ต้องเริ่มจากกลไกก่อน

โมเดลภาษาอย่างที่อยู่หลัง ChatGPT หรือ Claude ไม่ได้เก่งมาเองจากอากาศ วิธีสร้างมันคือป้อนข้อความจำนวนมหาศาลให้อ่าน แล้วให้เล่นเกมเดียวซ้ำ ๆ คือเดาว่าคำถัดไปคืออะไร ทำแบบนี้เป็นล้านล้านรอบจนมันเดาภาษาได้แม่น ความสามารถทั้งหมดที่คุณเห็น มาจากรูปแบบที่มันสกัดได้จากข้อความกองนั้น

ทีนี้ข้อความกองนั้นมาจากไหน ส่วนหนึ่งมาจากหน้าเว็บสาธารณะ แต่ข้อความที่มีคุณภาพสูงที่สุด เรียบเรียงดีที่สุด มีเหตุผลยาว ๆ ต่อกันเป็นเรื่อง คือหนังสือกับงานข่าว ซึ่งเป็นงานที่มีเจ้าของและมีลิขสิทธิ์

จุดที่เป็นปัญหาทางกฎหมายไม่ใช่แค่ว่าเอาไปอ่าน แต่คือวิธีได้มา ในคดีของ Anthropic ประเด็นอยู่ที่หนังสือที่เป็นสำเนาละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ใช่หนังสือที่ซื้อมาอย่างถูกต้อง

ตัวเลขที่ตกลงกันได้

Anthropic ตกลงจ่ายค่ายอมความ 1.5 พันล้านดอลลาร์ และศาลอนุมัติขั้นสุดท้ายเมื่อเดือนกรกฎาคม 2026

โครงสร้างการจ่ายไม่ได้เป็นก้อนเดียวแล้วแบ่งกันเอง แต่คิดเป็นรายเล่ม เล่มละ 3,000 ดอลลาร์ ครอบคลุมหนังสือ เกือบ 500,000 เล่ม

ตัวเลข 3,000 ดอลลาร์ต่อเล่มคิดเป็นเงินไทยประมาณหนึ่งแสนบาท ซึ่งควรพูดให้ตรงว่าสำหรับนักเขียนอาชีพจำนวนมาก นี่คือเงินก้อนใหญ่ที่สุดที่เคยได้จากหนังสือเล่มนั้นทั้งชีวิต หนังสือที่ขายได้เรื่อย ๆ แต่ไม่ได้ติดอันดับขายดี มักสร้างรายได้ต่อปีน้อยกว่านั้นมาก

นี่คือสาเหตุที่ข่าวนี้สำคัญกว่าที่ตัวเลขรวมทำให้รู้สึก มันไม่ใช่แค่บริษัทใหญ่จ่ายค่าปรับ มันคือครั้งแรกที่มีการตีราคาต่อหน่วยให้กับงานเขียนที่ถูกนำไปใช้เทรน AI

เงินมาถึงแล้ว และการแย่งกันก็เริ่ม

TechCrunch รายงานเมื่อวันที่ 6 กันยายน 2026 ว่ากระบวนการจ่ายเงินกำลังเดินอยู่ และสิ่งที่ตามมาคือข้อพิพาทว่าใครควรได้ส่วนไหน

กติกาที่วางไว้มีสามกรณี

หนึ่ง หนังสือที่ยังตีพิมพ์อยู่กับสำนักพิมพ์แบบดั้งเดิม แบ่งครึ่งห้าสิบห้าสิบระหว่างนักเขียนกับสำนักพิมพ์

สอง หนังสือที่นักเขียนตีพิมพ์เอง นักเขียนได้เต็มจำนวน

สาม หนังสือที่ลิขสิทธิ์กลับมาเป็นของนักเขียนแล้ว นักเขียนได้เต็มจำนวนเช่นกัน โดยใช้วันที่ 10 สิงหาคม 2022 เป็นเส้นแบ่งว่าสิทธิ์กลับมาก่อนหรือหลัง

ฟังดูชัดเจน แต่ในทางปฏิบัติมันพังตรงที่การเก็บเอกสาร

นักเขียน April Henry เล่าถึงกรณีของเธอตรง ๆ ว่าสำนักพิมพ์เคลมหนังสือของเธอเล่มหนึ่ง ทั้งที่ลิขสิทธิ์ของเล่มนั้นกลับมาเป็นของเธอมาแล้วอย่างน้อย 17 ปี ด้านนักเขียน Courtney Milan ระบุว่ามีเอเจนต์บางรายพยายามขอส่วนแบ่งเป็นเปอร์เซ็นต์จากเงินก้อนนี้ด้วย

ที่น่าสนใจคือคนในวงการเองไม่ได้สรุปว่านี่คือการโกงอย่างเป็นระบบ Victoria Strauss ผู้ติดตามประเด็นสิทธิ์ของนักเขียนมานาน บอกว่าเธอลังเลที่จะโทษว่าเป็นเจตนาร้าย ในเมื่อมันอธิบายได้อย่างสมเหตุสมผลด้วยการเก็บเอกสารที่ไม่เรียบร้อย ส่วน Mary Rasenberger ซีอีโอของ Authors Guild สมาคมนักเขียนของสหรัฐ ก็ระบุว่าเธอไม่เชื่อว่าสำนักพิมพ์กำลังพยายามเอาเปรียบนักเขียนคนใดเป็นการเฉพาะ

ภาพรวมที่ได้จึงไม่ใช่เรื่องคนเลว แต่เป็นเรื่องของอุตสาหกรรมที่ไม่เคยต้องตอบให้ชัดขนาดนี้ว่าใครถือสิทธิ์อะไรอยู่ สัญญาหนังสือหลายฉบับทำไว้เมื่อยี่สิบสามสิบปีก่อน ผ่านการเปลี่ยนมือสำนักพิมพ์ ผ่านการคืนสิทธิ์ที่บางครั้งทำกันด้วยจดหมายฉบับเดียว ระบบแบบนี้อยู่ได้มาตลอดเพราะไม่เคยมีเงินก้อนใหญ่พอที่จะทำให้ต้องรื้อมาตรวจ

คดียังไม่หยุด และเป้าหมายขยับมาที่งานข่าว

วันที่ 5 กันยายน 2026 หนังสือพิมพ์ The Seattle Times และ Newsday ยื่นฟ้อง OpenAI และ Microsoft ต่อศาลรัฐบาลกลางเขตใต้ของนิวยอร์ก

ภาษาในคำฟ้องตรงและแรง ระบุว่าเครื่องมือ AI เป็นผู้บริโภคที่ตะกละ กลืนกินเนื้อหาที่มนุษย์เขียนขึ้น เพื่อเป้าหมายทางการค้าของตัวเอง และเปรียบสถานการณ์นี้ว่าเหมือนงูที่กินหางตัวเอง เพราะมันอาจทำลายองค์กรที่ผลิตเนื้อหาซึ่งใช้เทรนมันเสียเอง

ตรรกะของข้อโต้แย้งนี้ตรงไปตรงมา หนังสือพิมพ์อยู่ได้ด้วยคนที่เข้าเว็บและสมัครสมาชิก ถ้า AI อ่านงานข่าวไปแล้วสรุปคำตอบให้ผู้ใช้ครบจนไม่ต้องคลิกเข้าเว็บ รายได้ที่ใช้จ้างนักข่าวไปผลิตข่าวชิ้นถัดไปก็หายไป และเมื่อไม่มีข่าวใหม่ ตัว AI เองก็ไม่มีอะไรใหม่ให้เรียนรู้

ฝั่งบริษัท Microsoft ตอบว่าประหลาดใจกับการฟ้องครั้งนี้ แต่เข้าใจความสำคัญของสื่อท้องถิ่น และยินดีที่จะนั่งลงคุยเพื่อหาทางออกร่วมกัน ส่วน OpenAI ยืนยันจุดยืนเดิมที่เคยให้ไว้ในคดีลักษณะเดียวกัน คือโมเดลของบริษัทเทรนบนข้อมูลที่เปิดเผยต่อสาธารณะ และตั้งอยู่บนหลักการใช้งานที่เป็นธรรม

คดีลักษณะนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ จุดเริ่มต้นคือ The New York Times ที่ยื่นฟ้องทั้งสองบริษัทไว้ตั้งแต่เดือนธันวาคม 2023 หลังจากนั้นมีสำนักข่าวอื่นทยอยฟ้องตามมา

สิ่งที่ยังไม่จบ

ต้องระบุให้ชัดว่าอะไรตัดสินแล้วและอะไรยังไม่

การยอมความของ Anthropic คือการตกลงกันเพื่อจบคดี ไม่ใช่คำพิพากษาที่วางหลักว่าการนำงานมีลิขสิทธิ์ไปเทรนเป็นสิ่งผิดกฎหมายโดยทั่วไป ประเด็นในคดีนั้นผูกอยู่กับเรื่องสำเนาละเมิดลิขสิทธิ์เป็นสำคัญ

ส่วนคดีของ The New York Times และคดีใหม่ของ The Seattle Times กับ Newsday ยังอยู่ระหว่างพิจารณา คำถามใหญ่ที่ยังไม่มีคำตอบคือ การนำเนื้อหามีลิขสิทธิ์ไปใช้เทรนโมเดล เข้าข่ายการใช้งานที่เป็นธรรมหรือไม่ ซึ่งเป็นข้อต่อสู้หลักของฝั่งบริษัท AI

คำตอบของคำถามนั้นจะกำหนดต้นทุนของอุตสาหกรรม AI ทั้งอุตสาหกรรมในทศวรรษหน้า และตอนนี้ยังไม่มีใครรู้

แล้วมันเกี่ยวอะไรกับคนทำงานในไทย

เกี่ยวสามทาง

ทางแรก ราคานี้จะไหลมาถึงบิลของคุณ เมื่อข้อมูลที่ใช้เทรนมีราคา ต้นทุนนั้นจะไปอยู่ในค่าบริการ AI ที่ทุกคนจ่าย ไม่ว่าจะเป็นค่าสมาชิกรายเดือนหรือค่าเรียกใช้ผ่านระบบ นี่เป็นหนึ่งในเหตุผลเชิงโครงสร้างที่ทำให้ราคา AI ในระยะยาวอาจไม่ได้ถูกลงเรื่อย ๆ อย่างที่หลายคนคาด

ทางที่สอง ถ้าคุณผลิตเนื้อหา งานของคุณกำลังถูกตีราคา ไม่ว่าจะเขียนบทความ ถ่ายภาพ ทำคอร์ส หรือผลิตคลิป กรณีนี้กำลังสร้างบรรทัดฐานว่างานที่ถูกนำไปใช้เทรนมีมูลค่าที่เรียกร้องได้ และบทเรียนที่ใช้ได้ทันทีจากข่าวนี้ไม่ใช่เรื่องกฎหมาย แต่เป็นเรื่องเอกสาร คนที่เก็บหลักฐานไว้ชัดว่าใครถือสิทธิ์อะไร ตั้งแต่สัญญา วันที่ ไปจนถึงจดหมายคืนสิทธิ์ คือคนที่พิสูจน์ได้เมื่อถึงเวลาที่มีอะไรให้แบ่ง ส่วนคนที่ไม่มีเอกสาร ต่อให้มีสิทธิ์จริงก็ต้องมานั่งเถียงย้อนหลังแบบที่นักเขียนอเมริกันกำลังเจอ

ทางที่สาม ถ้าธุรกิจคุณจะใช้ AI ผลิตเนื้อหาขาย ให้เผื่อใจว่ากติกายังไม่นิ่ง คำถามที่ควรถามผู้ให้บริการก่อนผูกสัญญายาวมีสองข้อ ข้อแรกคือถ้าเนื้อหาที่ระบบผลิตออกมาไปละเมิดสิทธิ์ของใคร เขารับผิดชอบส่วนไหน ผู้ให้บริการรายใหญ่หลายเจ้ามีเงื่อนไขคุ้มครองลูกค้าในระดับหนึ่งอยู่แล้ว แต่ขอบเขตไม่เท่ากันและมีข้อยกเว้น ข้อสองคือข้อมูลที่คุณป้อนเข้าไปจะถูกนำไปใช้เทรนต่อหรือไม่ ซึ่งเป็นคนละเรื่องกันแต่สำคัญพอกัน

สรุป

Anthropic จ่าย 1.5 พันล้านดอลลาร์ คิดเป็นเล่มละ 3,000 ดอลลาร์ ครอบคลุมหนังสือเกือบ 500,000 เล่ม ศาลอนุมัติขั้นสุดท้ายกรกฎาคม 2026 และเงินกำลังทยอยจ่ายอยู่ตอนนี้

การแย่งส่วนแบ่งที่ตามมาไม่ได้เกิดจากความตั้งใจโกง แต่เกิดจากอุตสาหกรรมที่ไม่เคยเก็บเอกสารเรื่องสิทธิ์ไว้ดีพอ เพราะไม่เคยมีเงินก้อนใหญ่พอให้ต้องรื้อมาตรวจ

คดีใหม่ยังทยอยมา และคำถามใหญ่ว่าการเทรนบนงานมีลิขสิทธิ์เข้าข่ายการใช้งานที่เป็นธรรมหรือไม่ ยังไม่มีคำตอบ

บทเรียนสำหรับคนทำงานเนื้อหาคือเรื่องเดียว เก็บเอกสารเรื่องสิทธิ์ในงานของคุณให้ดีตั้งแต่วันนี้

อ่านต่อว่า AI เรียนรู้จากข้อความกองมหาศาลได้ยังไง และทำไมขั้นตอนการฝึกถึงกำหนดนิสัยของมัน ที่ https://aipasakon.com/what-is-ai/how-it-trains

ที่มา